AB Konseyi’nden Yapay Zeka için tarihi düzenleme
- Yapay Zeka
TBMag Editorial Team
- 0
- 6 minutes read
Avrupa Birliği (AB) Konseyi, yapay zekaya yönelik dünya çapında ilk kapsamlı kuralları getiren “Yapay Zeka Yasası”nın üye ülkeler tarafından kabul edildiğini duyurdu. Bu yasa, yapay zeka teknolojilerinin güvenli ve etik kullanımını sağlamak amacıyla çeşitli düzenlemeler ve yasaklar getiriyor.
Avrupa’nın yapay zeka üzerindeki tarihi kuralları, AB ülkelerinin 21 Mayıs 2024’te onaylamasının ardından gelecek ay yürürlüğe girecek. AB ülkeleri tarafından yapılan oylama, AB milletvekillerinin 2021’de Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan yapay zeka mevzuatını desteklemesinden iki ay sonra geldi. AB Parlamentosu, 13 Mart 2024’te güvenliği ve temel haklara uyumu sağlarken aynı zamanda yenilikçiliği artıran Yapay Zeka Yasası’nı onaylamıştı. Aralık 2023’te üye ülkelerle yapılan müzakerelerde mutabakata varılan düzenleme, Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından kabul edilmişti.
Belçika Dijitalleşme Bakanı Mathieu Michel, “Bu dönüm noktası niteliğindeki yasa, dünyada bir ilki temsil ediyor, küresel bir teknolojik soruna cevap veriyor ve aynı zamanda toplumlarımız ve ekonomilerimiz için fırsatlar yaratıyor,” dedi. “Yapay Zeka Yasası ile Avrupa, yeni teknolojilerle ilgilenirken güven, şeffaflık ve sorumluluk önemini vurguluyor ve aynı zamanda bu hızla değişen teknolojinin Avrupa inovasyonunu teşvik edebileceğini ve gelişmesini sağlıyor,” diye ekledi.
Yapay Zeka Yasası, yüksek riskli yapay zeka sistemleri üzerinde katı şeffaflık yükümlülükleri getirirken, genel amaçlı yapay zeka modelleri için bu gereklilikler daha hafif olacak. Yeni düzenleme, gerçek zamanlı biyometrik gözetim sistemlerinin halka açık alanlarda sadece belirli suçlar, terörist saldırıların önlenmesi ve en ciddi suçlarla suçlanan kişilerin aranması gibi durumlarda kullanılmasını sınırlıyor.
Yasa, AB dışındaki şirketlerin, AI platformlarında AB müşteri verilerini kullananlar da dahil olmak üzere AB veri koruma kurallarına uyum sağlaması gerekeceği için küresel etkiye sahip olacak. İş dünyasında ve günlük hayatta kullanılan AI teknoloji için potansiyel bir küresel ölçüt belirleyen Avrupa Birliği’nin Yapay Zeka Yasası, Amerika Birleşik Devletleri’nin hafif dokunuşlu gönüllü uyum yaklaşımından daha kapsamlı olarak değerlediriliyor. Yapay zekanın yanlış bilgi, sahte haber ve telif hakkıyla ilgili materyallere katkıda bulunma endişeleri, Microsoft destekli OpenAI’nin ChatGPT ve Google’ın sohbet botu Gemini gibi üretken yapay zeka sistemlerinin popülaritesinin artmasıyla küresel olarak son aylarda artmıştı.
Yapay Zeka Yasası, 2026’da uygulanacak olsa da yapay zeka kullanımının sosyal puanlama, öngörücü polislik ve internet veya CCTV görüntülerinden yüz resimlerinin hedefsiz olarak alınmasının yasaklanması gibi yasaklar, yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinden altı ay sonra devreye girecek.
Yasa Neleri Kapsıyor?
Yeni yasa, özellikle aşağıdaki alanlarda yapay zekanın kullanımını yasaklıyor:
- Yüz Görüntüleri ve Biyometrik Veriler: İnternetten veya kapalı devre kamera sistemlerinden alınan yüz görüntülerinin kullanılması, iş yerlerinde ve eğitim kurumlarında duygu tanıma, sosyal puanlama gibi hassas verilerin çıkarılması yasaklanıyor.
- Biyometrik Sınıflandırma: Cinsel yönelim veya dini inançlar gibi kişisel ve hassas verilerin çıkarılması için biyometrik sınıflandırma yapılması yasaklanıyor.
- Manipülasyon ve Zafiyetlerden Yararlanma: İnsan davranışını manipüle eden veya insanların zafiyetlerinden yararlanan yapay zeka uygulamaları da yasaklanıyor.
Risk Temelli Düzenleme
Yapay zeka sistemleri, topluma zarar verme potansiyeline göre “risk temelli” bir yaklaşımla düzenlenecek. Risk seviyesi arttıkça uygulanacak kurallar daha katı hale gelecek ve bazı kullanımlar “kabul edilemez risk” kategorisinde sınıflandırılarak tamamen yasaklanacak.
Genel Amaçlı Yapay Zeka Sistemleri
Yasa, büyük sistemlere yönelik özel kurallar da içeriyor. Video, metin, görüntü oluşturma, dil çevirisi, hesaplama veya bilgisayar kodu yazma gibi çeşitli görevleri yerine getirebilen genel amaçlı yapay zeka sistemleri için piyasaya sürülmeden önce belirli şeffaflık kriterlerine uyma zorunluluğu getiriliyor. Bu kapsamda, Google’ın yapay zeka modeli Gemini ve ChatGPT gibi sistemlerin yeni kurallara uygun hareket etmesi gerekecek.
Genel amaçlı yapay zeka modelleri için yükümlülükler 12 ay sonra, düzenlenmiş ürünlere gömülü yapay zeka sistemleri için kurallar ise 36 ay sonra uygulanacak.
Uygulama ve Yaptırımlar
Yasaya uyulmaması durumunda, ilgili şirketler küresel cirolarına oranla para cezası ile karşı karşıya kalabilecek. Yasa, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından iki yıl sonra yürürlüğe girecek.
İhlaller için cezalar, ihlal türüne bağlı olarak 7.5 milyon avro (8.2 milyon dolar) veya %1.5’ten, 35 milyon avro veya %7’ye kadar değişiyor.
Yapay Zekanın Geleceği İçin Büyük Adım
Bu yeni düzenleme, yapay zeka teknolojilerinin güvenli ve etik bir şekilde geliştirilmesini ve kullanılmasını sağlarken, kullanıcıların haklarını korumayı ve teknolojinin olumsuz etkilerini en aza indirmeyi amaçlıyor. AB Konseyi’nin bu tarihi kararı, dünya genelinde yapay zeka regülasyonlarına öncülük edecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
THE TBMAG WEEKLY
Stay Ahead of the UK–Türkiye Business Corridor
Weekly insights on business, healthcare, investment and culture — delivered every Thursday. Available in English and Turkish.
No spam · Unsubscribe anytime
