Avrupa’nın Görünmeyen Yüzü: Ali Haydar Yeşilyurt’un ‘The Face of Europe and The Other’ Kitabı Üzerine

Ordu’da doğan, Londra’da yaşayan, Cardiff’te eğitim gören ve eserleri Magnum Photos’tan National Geographic’e dünyada yayımlanan Ali Haydar Yeşilyurt’un kapsamlı foto-belgesel kitabı bu nisan ayında İstanbul’da yayımlandı. Espas Sanat Kuram Yayınları’nın bastığı The Face of Europe and The Other, Avrupa’yı turistik bir bakışla değil; sınıf ilişkileri, emek yapıları ve görünmez eşitsizlikler üzerinden okuyan özgün ve cesur bir görsel çalışma.

Ordu’dan Londra’ya: Sınırda Duran Bir Fotoğrafçı

Yesilyurt’un biyografisi, kitabın argümanını zaten içinde barındırıyor. Ordu doğumlu, Cardiff Metropolitan Üniversitesi’nde film endüstrisi üzerine yüksek lisans yapmış, Londra’da yerleşik bir sanatçı olarak Yesilyurt, ne tam anlamıyla Avrupalı bakışa ne de ‘öteki’ olarak tanımlanan konuma tam oturuyor. Manifesto’sunda bunu şöyle dile getiriyor: Amaç köprü kurmak değil, bu ayrımın ne kadar yapay ve geçirgen olduğunu göstermek.

Onun fotoğrafları Magnum Photos, Reuters ve National Geographic’te yayımlandı. 2016 yılında Varşova Güzel Sanatlar Akademisi tarafından basılan proje kitabı bu uzun soluklu Avrupa projesinin erken dönemi için önemli bir çıktıydı. 2024 yılında LFT Gallery iş birliğiyle Leica editöryal değerlendirme sürecine alınan çalışmaları ‘seçkin örnek işler’ olarak nitelendirildi. Sanatçı portresinin Coşkun Aral tarafından çekilmesi ise tesadüf değil; Türk belgesel fotoğraf geleneğiyle kurulan bilinçli bir süreklilik bağı.

Manifesto: Sınıf Gerçekliği ve Avrupa’nın Öteki Yüzü

Kitabın manifestosu, Batı fotoğrafının ‘öteki’ coğrafyalara yönelik egzotize edici bakışını sorgularken bu bakışı Avrupa’nın kendi içine çeviriyor. Yesilyurt’un temel argümanı şu: Kültürel farklılıklar değil, üretim ilişkileri ve sınıfsal eşitsizlikler insan yaşamını belirleyen asıl yapılardır. Bu yaklaşım, kimlik politikalarının hâkim olduğu günümüz kültür tartışmalarında bilinçli olarak alışılmadık bir tutum alıyor — ve tam da bu yüzden değerli.

Orhan Cem Çetin’in Editör Yazısı: Dünya Vatandaşlığı ve Aile Albümü

Koç Üniversitesi öğretim üyesi ve İstanbul Modern Fotoğraf Danışma Kurulu üyesi Orhan Cem Çetin, Yesilyurt’un çalışmalarını ‘dünya vatandaşlığı’ kavramı üzerinden okurken fotoğrafları bir ‘aile albümü’ metaforuyla ele alıyor. Çetin’e göre bu çalışmalar, gazetecilik belgesi değil; sezgisel ve estetik bir hafıza alanı açıyor. Belgesel fotoğraf, burada bilgi verme işlevinin ötesine geçerek poetik bir anlatıya dönüşüyor.

Prof. Ataol Behramoğlu’nun Epilogu: Sürgün, Bellek ve Batı’nın Çelişkileri

Şair ve edebiyatçı Prof. Ataol Behramoglu’nun epilogu, kitabı 1980’lerin sürgün deneyimleriyle ve tarihsel bilinç kavramıyla buluşturuyor. Sanatın teknolojiyi kullandığı kadar onu aşması gerektiğini vurgulayan Behramoğlu, Yesilyurt’un fotoğraflarını estetik, şiir ve anlatıyı birleştiren bütünlüklü bir pratik olarak değerlendiriyor. Bu yorum, yapay zekânın görsel üretimi dönüştürdüğü günümüzde, fotoğrafçılığın özgünlük ve tanıklık iddiasına dair önemli bir zemin sunuyor.

Londra, İstanbul ve Kitabın Anlamı

The Face of Europe and The Other, Nisan 2026’da, Avrupa’nın ne olduğunun ve kimin ona ait olduğunun tartışıldığı bir dönemde yayımlanıyor. Brexit sonrası İngiltere, COP31 ev sahipliği yapan Türkiye, iki arada bir derede yaşayan Türk-İngiliz toplumu… Yesilyurt’un kitabı bu üç dünyaya aynı anda konuşuyor. TBMag olarak bu çalışmayı, İngiltere-Türkiye kültürel üretiminin son on yılının en önemli görsel eserlerinden biri olarak değerlendiriyor ve kayıtsız şartsız öneriyoruz.